Select Language THEN

 

ศิลปะและสถาปัตยกรรม

ปราสาทนารายณ์เจงเวง เป็นศิลปะเขมร แบบบาปวน โดยองค์ประกอบของปราสาทนารายณ์เจงเวง มีดังนี้


1.ฐาน ฐานล่างของตัวปราสาทเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีขนาดกว้าง 9 เมตร ยาว 9 เมตร สูง 2 เมตาเศษ ฐานก่อด้วยศิลาแลงซึ่งตัดเป็นก้อนสี่เหลี่ยมมีขนาดต่างกัน การก่อศิลาแลงนี้วางเหลื่อมกันเล็กน้อย โดยเรียงตามแนวนอนซ้อนกันอยู่ 5 ชั้น ฐานขององค์ปราสาทประกอบด้วย ฐานเขียง บัวคว่ำ หน้ากระดานท้องไม้และบัวหงาย เป็นฐานโกลนเรียบ ไม่มีการแกะสลักลวดลาย

 

ฐานล่างตัวปราสาท ปราสาทนารายณ์เจงเวง จังหวัดสกลนคร

 

2. เรือนธาตุ ปราสาทนารายณ์เจงเวงมีเรือนธาตุรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุมขนาด ความกว้าง 4 เมตร ความยาว 4 เมตร ตั้งอยู่บนฐานศิลาแลงสูง 2 เมตรเศษ มีมุขยื่นออกมาด้านหน้า มีความกว้าง 2.5 เมตร ยาว 3 เมตร เรือนธาตุก่อด้วยศิลาทรายเป็นผนังเพียงชั้นเดียว โดยใช้หินทรายเป็นก้อนสี่เหลี่ยมที่มีขนาดต่างกัน ในส่วนที่เป็นเรือนธาตุซึ่งภายในเป็นห้องครรภคฤหะ ภายในห้องครรภคฤหะปูพื้นด้วยหินทรายโดยมีการเว้นช่องว่างที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมไว้ตรงกลางเพื่อให้น้ำมน หรือ ของเหลวที่ใช้ในพิธีกรรม สามารถไหลออกไปสู่สำรางโลมสูตร ที่ทำเป็นรูปเสียรมกร ซึ่งอยู่ด่านนอกผนังเรือนธาตุทางทิศเหนือ

ตัวเรือนปราสาทนารายณ์เจงเวง จังหวัดสกลนคร

 

สำหรับมุกทางด้านหน้า (ทิศตะวันออก) นั้นทำเป็นผนังทึบก่อด้วยหินทรายเช่นกัน  หลังคามุขทำเป็นสันเหลี่ยม ซึ่งเกิดจากการเรียงหินที่ซ้อนกันทีละน้อยจนบรรจบกันด้านบน เครื่องบนหรือเรือนยอดของปราสาทนารายณ์เจงเวง ซึ่งอยู่เหนือส่วนของเรือนธาตุขึ้นไปนั้นใช้วิธีก่อเหลี่ยมหินซ้อนขึ้นไปทุกผนังจนไปบรรจบด้านบนและมีการก่อหินด้านนอกให้มีลักษณะเลียนแบบด้านเรือนธาตุที่มีขนาดลดหลั่นซ้อนกันขึ้นไป 4 ชั้น โดยมีการประดับตกแต่งละเชิงชั้นด้วยบันแถลง (ซุ้มบัญชร) นาคปก (กลีบขนุน) และรูปเทพผู้รักษาทิศที่มีขนาดลดย่อกันขึ้นไปตามส่วน ด้านบนสุดเป็นยอดปราสาทที่สลักเป็นรูปดอกบัวตูม อันมีลักษณะเป็นฐานบัว ประดับด้วยลายกลีบบัว และเข้าใจว่ายอดบนสุดแต่เดิมคงปักด้วยศรีคูล หรือปัญจคูล ตามแบบอย่างของปราสาทหินที่นิยมกันในสมัยนั้น แต่สำหรับที่ปราสาทนารายณ์เจงเวงสิ่งสำคัญดังกล่าวได้สูญหายไปแล้ว

 

ยอดปราสาทประดับด้วยกลีบบัว ปราสาทนารายณ์เจงเวง จังหวัดสกลนคร