Select Language THEN

 

ศิลปะและสถาปัตยกรรม

ปราสาทภูเพ็ก เป็นศิลปะเขมร แบบบาปวน แผนผังของปราสาทภูเพ็ก ประกอบด้วย ปราสาทขนาดใหญ่เป็นประธานหันหน้าไปทางทิศตะวันออก โดยมีสระน้ำขนาดเล็ก 23 สระอยู่ทางด้านทิศเหนือ (สระแก้ว) รูปทรงของปราสาทภูเพ็ก เป็นอาคารที่มีห้องครรภคฤหะ (ครรภธาตุ) อยู่ตรงส่วนกลางเพื่อประดิษฐานรูปเคารพ อาคารเช่นนี้เรียกกันในศิลปะเขมรเรียกชื่อตามภาษาสันกฤษว่า ปราสาท อันหมายถึง เรือนที่มียอดหลายชั้น และเรียกส่วนที่เป็นห้องนี้ว่า “วิมาน” ซึ่งมีผังอยู่ในรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุมขนาด กว้าง 18 เมตร ยาว 18 เมตร วิมารนี้มีทางเข้าอยู่ทางทิศตะวันออกโดยมีอันตราละ หรือบางท่านเรียกมุขกระสัน เชื่อมต่อกับห้องมณฑปอยู่ อย่างไรก็ตามเนื่องจากปราสาทภูเพ็กยังสร้างไม่เสร็จสมบูรณ์ไม่อาจศึกษารายระเอียดได้มากนัก

 

ปราสาทภูเพ็ก อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร
ที่มา : สาขาวิชาภาษาต่างประเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

 

รูปทรงของวิมาน (ศูนย์กลางที่เป็นที่ตั้งของห้องครรภคฤหะ) จะตั้งอยู่บนฐานปัทม์สี่เหลี่ยมจัตุรัส มีมุขยื่นออกมาทุกทิศ โดยทำเป็นบันไดขึ้นที่กลางมุข (ยกเว้นด้านตะวันออกที่ต่อเชื่อมกับอันตราละ) จากนั้นจึงเป็นส่วนของเรือนธาตุ (ผังของห้องครรภคฤหะ) ที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุมเช่นกัน มีประตูทางเข้าอยู่ทางทิศตะวันออก ส่วนอีก 3 ด้าน ของผนังทำเป็นประตูหรอก (ก่อปิดทึบด้วยหินทรายและมีการสลักเลียนแบบบานประตูโดยมีอกเลาประตูอยู่ตรงกลาง) แต่ไม่ปรากฏเครื่องบน (เรือนยอด) ของปราสาท ซึ่งเข้าใจว่ายังสร้างไม่เสร็จ

ในส่วนของอันตราละและมณฑปที่เชื่อมต่อด้านหน้าของวิมานนั้น ก่อขึ้นมาเฉพาะส่วนฐานอาคารเท่านั้น โดยอยู่ในรูปทรงของฐานปัทม์ที่ต่อเนื่องมาจากฐานของวิมาน มีบันไดทางขึ้นอยู่ที่ด้านข้างทั้งสองของห้องมณฑปข้างละ 1 บันได และมีบันไดทางขึ้นที่มุขหน้ามณฑป (อรรถมณฑป) อีก 1 บันได